Suriye’de yeni eğitim-öğretim yılının başlamasıyla birlikte Kürtçe eğitim tartışması büyüdü. Suriye Geçici Hükümeti’nin Kürtçeyi haftada üç saatle sınırlandıran kararına tepki gösteren öğrenciler, veliler ve öğretmenler Kuzeydoğu Suriye’nin birçok kentinde sokağa çıktı. Bazı okullarda boykot başlatılırken, eylemciler Kürtçenin seçmeli ders olmaktan çıkarılarak resmi eğitim dili olarak kabul edilmesini istedi.
Suriye’de 2026-2027 eğitim-öğretim yılının başlamasıyla birlikte Kürtçe eğitim konusunda yeni bir tartışma yaşanmaya başladı. Suriye Geçici Hükümeti Eğitim Bakanlığı’nın Kürtçenin haftada üç saat okutulmasına yönelik kararı, Kürtlerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerde öğrenciler, veliler ve öğretmenlerin tepkisine yol açtı. Suriye’nin resmi haber ajansı SANA’nın yayımladığı bilgilere göre Kürtçe, yeni eğitim döneminden itibaren Kürt nüfusunun yoğun olduğu bölgelerde devlet okullarında ilk kez resmi ve düzenli biçimde müfredata girecek. Ancak Kürt öğrenciler ve aileleri, haftada üç saatle sınırlandırılan ders uygulamasının anadilde eğitim hakkını karşılamadığını belirtiyor. Eylemlerde Kürtçenin yalnızca seçmeli bir ders olarak okutulmasına karşı çıkılırken, anadilde eğitimin temel eğitim hakkı olarak tanınması ve Kürtçenin eğitim dili haline getirilmesi talep ediliyor.
“Anadilde eğitim seçmeli olamaz”
Kamışlı’ya bağlı El-Muabbada (Girkê Legê) kasabasında öğrenciler ve veliler okul önünde bir araya gelerek Eğitim Bakanlığı’nın kararını protesto etti. Eylemde “Ben Kürdüm, dilim Kürtçedir” ve “Dilim varlığımdır” yazılı dövizler taşındı. Öğrenciler adına açıklama yapan Hêlîn Ömer, anadilde eğitim hakkının evrensel bir hak olduğunu belirterek Kürtçe derslerine ilişkin kararın değiştirilmesini istedi. Açıklamada, Kürtçenin okullarda resmi eğitim dili olarak kabul edilmesi ve öğrencilerin kendi anadillerinde eğitim görmesinin sağlanması çağrısı yapıldı.
Haseke ve ve Kobani’de de eylemler sürüyor
Haseke kent merkezinde de öğrenciler ve öğretmenler, Kürtçe eğitim süresinin sınırlandırılmasına karşı Eğitim Müdürlüğü önünde eylem yaptı. Eylemde “Dilimiz kimliğimizdir”, “Dilimizi öğrenmek istiyoruz” ve “Dilimizi öğrenmek haktır” yazılı dövizler açıldı. Eylemin ardından öğrenciler ve öğretmenler taleplerini yazılı olarak Haseke Eğitim Müdürlüğü’ne sundu. Ayn el-Arab, ( Kobani) kentinde de öğrenciler okulların önünde toplanarak Kürtçe eğitimin sınırlandırılmasına tepki gösterdi. Eylemciler, üç saatlik Kürtçe eğitimi kabul etmeyeceklerini ve talepleri karşılanıncaya kadar protestolarını sürdüreceklerini açıkladı.
Kamışlı’da da gösteriler vardı
Kuzeydoğu Suriye’nin Cezire bölgesinde de Kürtçe eğitim protestolar birçok noktada devam etti. Kamışlı kentinde çok sayıda okulda eylem yapan öğrenciler, Kürtçenin Arapçayla birlikte resmi eğitim dili olarak kabul edilmesini istedi. Öğrenciler, Kürtçenin kimlik ve kültürlerinin temel unsurlarından biri olduğunu belirterek eğitim materyallerinde Kürtçeye daha geniş yer verilmesi çağrısında bulundu. Tel Tamer kentinde yapılan eylemlerde ise öğrenciler, taleplerinin yalnızca Kürtçe ders saatlerinin artırılması olmadığını, doğrudan anadilde eğitim hakkının tanınması olduğunu vurguladı. Cevadiye kentinde de öğrenciler aynı taleplerle protesto düzenledi.
“Üç saati kabul etmiyoruz”
Eğitim yılının başlamasıyla birlikte tepkiler bazı bölgelerde boykot eylemlerine dönüştü. Haseke’de öğrenciler, Eğitim Bakanlığı’nın haftada üç saat Kürtçe ders verilmesine ilişkin kararını protesto ederek sınıflara girmedi. Öğrenciler, Kürtçe eğitim materyallerine dayalı bir müfredat uygulanmasını istedi. Öğrenciler tarafından yapılan açıklamalarda, “Kürt dili sesimiz, kültürümüz ve varlığımızdır. 3 saat dersi kabul etmiyoruz” denilerek anadilde eğitim talebi dile getirildi. Öğrenciler, anadilde eğitimin seçmeli bir ders olarak değerlendirilemeyeceğini belirterek kendi dillerinde eğitim alma hakkının güvence altına alınmasını istedi. Bazı ilçe ve kasabalarda ise öğrencilerin okullara gitmeyi reddettikleri, kararın değiştirilmemesi halinde protestolarını sürdürmeye devam edileceği belirtildi.
Kobani’de aileler de sokağa çıktı
Kobani’de öğrencilerin yanı sıra aileler ve öğretmenler de eylemlere katıldı. Kürtçe ve Arapça yapılan açıklamalarda anadilin kimlik ve toplumsal varlığın önemli bir parçası olduğu vurgulandı. Açıklamada, Kürtçe anadilde eğitimin sınırlandırılmasının barış ve toplumsal huzura katkı sağlamayacağı savunularak Suriye’de eğitim sisteminin eşit, çok dilli ve insan haklarına dayalı biçimde yeniden düzenlenmesi çağrısı yapıldı.
Protestoların temel talebi: Anadilde eğitim
Kuzeydoğu Suriye’nin farklı yerleşimlerinde art arda düzenlenen eylemlerde ortak talep, Kürtçenin haftada birkaç saat okutulan seçmeli bir ders olmaktan çıkarılması oldu. Öğrenciler, veliler ve öğretmenler Kürtçenin Arapçayla birlikte resmi eğitim dili olarak kabul edilmesini, eğitim müfredatının Kürtçe hazırlanmasını ve öğrencilerin tüm eğitim kademelerinde kendi anadillerinde eğitim görmesini talep ediyor. Bölgede protestolar sürerken, Suriye’de Kürtçe eğitimin kapsamı ve statüsüne ilişkin tartışmanın, SDG’nin Suriye ordusuna entegrasyonu sonrasında yeni bir boyut kazandığı görülüyor.
Resulayn’a ailelerin dönüşü başladı
Kürtçe eğitim tartışmasının yaşandığı bölgede bir yandan da yıllardır yerinden edilmiş ailelerin dönüş süreci devam ediyor. Haseke’de yaşayan ve Resulayn (Serê Kani) ile kırsalından yerinden edilen yüzlerce ailenin gönüllü dönüş kapsamında bölgeye dönmeye başladığı bildirildi. Suriye Cumhurbaşkanlığı bünyesinde 29 Ocak’ta “SDG” ile imzalanan anlaşmanın uygulanmasından sorumlu ekipte yer alan Dr. Mustafa Abdi, dönüşler için gerekli lojistik hazırlıkların tamamlandığını açıkladı. Abdi, dönüş yapılacak bölgelerde mayın ve tehlikeli savaş kalıntılarının temizlendiğini, ulaşım, gıda yardımı ve eşyaların taşınması gibi ihtiyaçların karşılandığını belirtti. Çalışmaların İç Güvenlik Komutanlığı ve bölgede faaliyet gösteren uluslararası kuruluşlarla koordinasyon içinde yürütüldüğü kaydedildi. Haseke’de yaşayan Resulayn ve kırsalı kökenli yerinden edilmiş ailelerin toplam sayısının yaklaşık 12 bin 500 olduğu belirtildi. Geçtiğimiz ağustos ayında 413 aileden oluşan ilk kafilenin bölgeye döndüğü, yeni kafilenin ise dönüş sürecinin ikinci grubunu oluşturduğu bildirildi.
Yaklaşık yedi yılın ardından bölgeye dönen aileler arasında güvenlik endişelerinin devam ettiği aktarılırken, savaş sırasında evleri yıkılan bazı ailelerin barınma sorunuyla karşı karşıya olduğu ifade edildi. Dönüş sürecinde Kürt ailelere yönelik güvenlik endişelerinin de devam ettiği belirtiliyor. İlk kafileyle birlikte Resulayn’a dönen yaklaşık 50 Kürt aileden 23’ünün saldırıya uğradığı yönündeki iddianın, bölgedeki güvenlik kaygılarını artırdığı aktarıldı.
2019 yılında yaşanan savaş ve askeri operasyonlar nedeniyle Resulayn’da yaşayan Kürtlerin tamamının ve Arap nüfusun bir bölümünün bölgeden ayrılarak Kuzeydoğu Suriye’nin farklı kentleri ile kamplara yerleştiği belirtildi. Son kafileyle birlikte yaklaşık yedi yıl sonra bölgeye dönen ailelerin sayısı artarken, 680 aileden yalnızca 5’inin Kürt olması dönüş sürecinin demografik boyutuna ilişkin dikkat çeken bir tablo ortaya koydu. Resulayn ve kırsalından yerinden edilen yaklaşık 12 bin 500 ailenin ise halen dönüş beklediği bildirildi.
The post Kürtçe eğitim krizi büyüyor: Kuzeydoğu Suriye’de okullar boykot ediliyor first appeared on .
